Europese hoornaar: herkennen, gevaar en bestrijding

De Europese hoornaar is de grootste wespensoort die van nature voorkomt in Nederland. Door zijn indrukwekkende formaat zorgt hij regelmatig voor onrust. Veel mensen denken bij het zien van een grote wesp direct aan de invasieve Aziatische hoornaar, maar in veel gevallen blijkt het om de inheemse Europese hoornaar te gaan.

Hoewel de Europese hoornaar indrukwekkend oogt, is hij doorgaans minder agressief dan veel mensen denken. Toch kan een nest in de buurt van een woning, terras of bedrijfspand voor overlast zorgen. In dit artikel lees je hoe je de Europese hoornaar herkent, wat de verschillen zijn met de Aziatische hoornaar, wanneer bestrijding nodig is en waarom je een professioneel plaagdierbestrijder moet inschakelen.

Wat is een Europese hoornaar?

De Europese hoornaar (Vespa crabro) behoort tot de familie van de plooivleugelwespen. Het is de grootste inheemse wesp van Europa en komt al eeuwenlang voor in Nederland.

Werksters worden gemiddeld tussen de 18 en 25 millimeter lang. De koninginnen kunnen zelfs een lengte bereiken van ongeveer 35 millimeter. Door hun formaat maken ze veel indruk, maar ze zijn meestal minder snel agressief dan de gewone wesp.

Europese hoornaars spelen bovendien een belangrijke rol in de natuur. Ze jagen op vliegen, muggen, rupsen en andere insecten en helpen zo mee aan het natuurlijke evenwicht.

Hoe herken je een Europese hoornaar?

Veel mensen verwarren de Europese hoornaar met de Aziatische hoornaar. Toch zijn er duidelijke verschillen.

Kenmerken van de Europese hoornaar:

• Groot lichaam van ongeveer 2 tot 3,5 centimeter

• Roodbruine kop en borststuk

• Geel achterlijf met zwarte strepen

• Bruinrode poten

• Roodbruine vleugels

• Luide, diepe zoem tijdens het vliegen

Door de warme roodbruine kleuren ziet de Europese hoornaar er heel anders uit dan zijn Aziatische familielid.

Verschil tussen de Europese en Aziatische hoornaar

De laatste jaren krijgt de Aziatische hoornaar veel aandacht vanwege de schade die hij aanricht aan honingbijen. Hierdoor ontstaat vaak verwarring.

De belangrijkste verschillen zijn:

Europese hoornaarAziatische hoornaarRoodbruine kopVrijwel zwarte kopGeel achterlijfDonker achterlijf met één oranje bandBruinrode potenGele uiteinden aan de potenInheemse soortInvasieve exootBelangrijk voor de natuurBedreiging voor bijen

Het onderscheid is belangrijk. De Europese hoornaar is een beschermde inheemse soort die alleen wordt bestreden wanneer sprake is van ernstige overlast of gevaar. De Aziatische hoornaar wordt juist actief opgespoord en bestreden.

Waar bouwen Europese hoornaars hun nest?

Europese hoornaars bouwen hun nesten meestal op beschutte plekken.

Veel voorkomende locaties zijn:

• Holle bomen

• Schuren

• Zolders

• Spouwmuren

• Garageboxen

• Oude vogelhuisjes

• Houten schuurtjes

Een nest wordt gemaakt van fijngemalen houtvezels die worden vermengd met speeksel. Hierdoor ontstaat een papierachtig materiaal dat lijkt op een gewoon wespennest.

Een kolonie groeit gedurende het voorjaar en de zomer. Tegen het einde van de zomer kan een nest honderden hoornaars bevatten.

Zijn Europese hoornaars gevaarlijk?

Ondanks hun grootte zijn Europese hoornaars over het algemeen vrij rustig.

Ze vallen mensen meestal niet aan zolang:

• het nest met rust wordt gelaten;

• ze zich niet bedreigd voelen;

• er geen plotselinge bewegingen worden gemaakt.

Problemen ontstaan vooral wanneer iemand te dicht bij het nest komt. Dan kunnen meerdere hoornaars tegelijk verdedigen.

Een steek van een Europese hoornaar is pijnlijk, maar meestal niet gevaarlijker dan een steek van een gewone wesp.

Voor mensen met een allergie voor wespensteken kan iedere steek echter ernstig zijn. In dat geval is direct medische hulp noodzakelijk.

Waarom komen Europese hoornaars naar woningen?

Volwassen Europese hoornaars eten voornamelijk zoete stoffen zoals:

• boomsap;

• rijp fruit;

• nectar;

• honingdauw.

Hun larven krijgen juist dierlijk voedsel zoals:

• vliegen;

• muggen;

• rupsen;

• andere wespen.

Daardoor kunnen Europese hoornaars regelmatig rondom terrassen, fruitbomen of afvalbakken worden gezien.

Ook verlichting trekt ze aan. Anders dan gewone wespen vliegen Europese hoornaars namelijk regelmatig in de schemering en zelfs 's nachts.

Wanneer is bestrijding nodig?

Omdat de Europese hoornaar nuttig is voor de natuur, hoeft een nest niet altijd verwijderd te worden.

Bestrijding is meestal alleen verstandig wanneer:

• het nest vlak bij een woning zit;

• bewoners regelmatig worden lastiggevallen;

• het nest zich bevindt bij een ingang;

• kinderen of huisdieren gevaar lopen;

• het nest in een bedrijfspand zit;

• er sprake is van een allergische bewoner.

Hangt een nest hoog in een boom en veroorzaakt het geen overlast? Dan kan het vaak veilig blijven hangen tot het najaar.

In de herfst sterft vrijwel de hele kolonie vanzelf af. Alleen jonge koninginnen overwinteren om in het voorjaar een nieuw nest te beginnen.

Waarom zelf een hoornaarnest verwijderen geen goed idee is

Veel mensen proberen een hoornaarnest zelf te verwijderen. Dat brengt grote risico's met zich mee.

Europese hoornaars verdedigen hun nest fel wanneer zij zich bedreigd voelen. Bij verstoring kunnen meerdere hoornaars tegelijk aanvallen.

Zelf bestrijden kan leiden tot:

• meerdere steken;

• gevaarlijke situaties op hoogte;

• verspreiding van agressieve hoornaars;

• onvolledige verwijdering van het nest.

Daarnaast is het lastig om te bepalen of het werkelijk om een Europese of juist een Aziatische hoornaar gaat.

Hoe verwijdert een professionele plaagdierbestrijder een hoornaarnest?

Een professionele plaagdierbestrijder beoordeelt eerst om welke soort het gaat en hoe groot het nest is.

Vervolgens wordt gekeken naar:

• de locatie van het nest;

• de bereikbaarheid;

• mogelijke risico's;

• de veiligste bestrijdingsmethode.

Afhankelijk van de situatie wordt speciale bestrijdingsapparatuur gebruikt waarna het nest veilig wordt verwijderd.

Hierdoor wordt de kans op nieuwe overlast aanzienlijk kleiner.

Kun je een Europese hoornaar voorkomen?

Een volledig voorkomen is lastig, maar je kunt de kans op een nest rondom je woning wel verkleinen.

Enkele tips:

• Sluit openingen in muren en daken af.

• Controleer schuren en zolders in het voorjaar.

• Verwijder rottend fruit uit de tuin.

• Houd afvalcontainers goed gesloten.

• Plaats horren voor ramen en deuren.

Door vroeg in het seizoen alert te zijn, kan een beginnend nest vaak tijdig worden ontdekt.

Veelgestelde vragen over de Europese hoornaar

Is de Europese hoornaar beschermd?

Ja. De Europese hoornaar is een inheemse soort. Bestrijding vindt daarom alleen plaats wanneer sprake is van overlast of een onveilige situatie.

Is een steek van een Europese hoornaar gevaarlijk?

Voor de meeste mensen is een steek vergelijkbaar met die van een gewone wesp. Mensen met een allergie kunnen wel ernstig reageren.

Hoe groot wordt een Europese hoornaar?

Werksters worden ongeveer 18 tot 25 millimeter lang. Koninginnen kunnen een lengte bereiken van ongeveer 35 millimeter.

Komt de Europese hoornaar vaak voor in Nederland?

Ja. De soort wordt steeds vaker waargenomen, mede doordat de zomers warmer worden en geschikte leefgebieden toenemen.

Kan ik een nest zelf verwijderen?

Dat wordt sterk afgeraden. Door de grootte van de kolonie en de verdedigingsdrang van de hoornaars kan dit gevaarlijke situaties opleveren.

Schakel een professionele ongediertebestrijder in

Heb je een groot wespennest ontdekt en vermoed je dat het om een Europese hoornaar gaat? Laat het nest dan eerst beoordelen door een specialist. Zo weet je zeker met welke soort je te maken hebt en of bestrijding daadwerkelijk noodzakelijk is.

Via Plaagdier Nederland kom je eenvoudig in contact met een ervaren plaagdierbestrijder bij jou in de regio. Zo wordt het nest veilig beoordeeld en indien nodig professioneel verwijderd, zodat jij snel weer zonder zorgen van je woning of tuin kunt genieten.